Een eerste fase binnen het Pi² power project spitste zich toe op het persrendement van een koolzaadpers voor decentrale productie. De bedoeling was een inzicht te krijgen in de factoren die dit rendement beïnvloeden en zo de parameters te bepalen voor een optimaal rendement. Er werd gewerkt met een commercieel verkrijgbare koolzaadpers, ontworpen door KaHo Sint-Lieven, Gent en Vercaigne Engineering NV, Moorslede, type VERC 0150 met een capaciteit van 150 kg/h.
Onderstaande figuur geeft een overzicht van de opbouw van de pers: part 1: vultrechter, aanvoer van koolzaad; part 2: eigenlijke persgebied; part 3: perskoekuitlaat
Om een inzicht te krijgen in het inwendige druk- en temperatuurverloop in de pers tijdens het persproces werden er per perstrap druk- en temperatuursensoren ingebouwd (zie onderstaande figuur, links), welke via een data-acquisitiekaart met de PC uitgelezen worden.
Verschillende persexperimenten werden opgezet om de invloed van het toerental van de persschroef, drukvariaties, verschillende zaadsoorten (o.a. zonnebloem, lijnzaad, koolzaad…), verschillende koolzaadcondities (vochtgehalte, gepeld, verwarmd…) en bijmenging/herpersing van de perskoek na te gaan.
Om tijdens de experimenten het toerental van de schroef te kunnen variëren, werd er tussen het elektriciteitsnet en de motor van de pers een frequentiesturing geplaatst. Deze sturing meet ook het door de motor opgenomen elektrisch vermogen en kan eenvoudig via een display uitgelezen worden.
Een maat voor het meten van het persrendement is de bepaling van het restoliegehalte in de perskoek. Wanneer ook het initiële oliegehalte in de zaden gekend is kan hieruit het rendement berekend worden. De bepaling van het oliegehalte in zaden en perskoek werd uitgevoerd aan de hand van een Soxhlet extractie waarbij CH2Cl2 als oplosmiddel gebruikt werd.
Een andere belangrijke parameter die in rekening gebracht moet worden bij de optimalisatie van de persparameters is de totaalcontaminatie van de verkregen olie. In een optimale situatie wordt deze best zo laag mogelijk gehouden om de filtratie achteraf te vereenvoudigen. De totaalcontaminatie wordt bepaald via de vacuümfiltratie methode beschreven in de DIN EN 12662 norm. Deze totaalverontreiniging kan wel met meer dan 50% teruggedrongen worden door te werken met gepeld koolzaad. Optimaal is een resterend gehalte van 5% aan koolzaadpellen (Schein, 2003).
De optimale persomstandigheden worden gevonden bij een lager toerental van de pers (< 18 toeren per minuut), wat in overeenstemming is met reeds eerder uitgevoerde studies (bv. Schein, 2003). Dit betekent wel dat de perscapaciteit ook sterk afneemt en dus ook het elektriciteitsverbruik zal stijgen om eenzelfde hoeveelheid te persen. Een ideaal compromis tussen deze beide, aangepast aan de specifieke situatie, biedt hier een mogelijke oplossing. Momenteel wordt ook de chemische samenstelling (watergehalte, zuurgetal, Ca/Mg-gehalte, P-gehalte, …) van de verkregen olie, bij variërende parameters onderzocht. Op deze manier wordt er gehoopt een totaal overzicht van de belangrijkste parameters die het persrendement beïnvloeden, te krijgen.
In het kader van het Kenniscentrum van KaHo Sint-Lieven werd een demofilmpje omtrent koude persing van koolzaad gemaakt. Dit filmpje kan hier gedownload worden. (12,8 MB, .wmv formaat)
